“Natuwa ako. Ang ibang babae puro magagandang litrato ang pinapadala, ikaw, pangit. Nakita kong kakaiba ka.”

Uminit ang mukha ko sa hiya.

Habang naglalakad pauwi, parang nag-i-scan siya ng paligid, laging alerto.

Pagdating sa isang kanto, may isang motor na mabilis na sumusulpot.

Bago pa ako makapag-react, hinila na niya ako sa loob at hinarangan ako.

Nangyari ang lahat sa loob lang ng wala pang isang segundo.

Nakalampas ang motor.

Binitiwan niya ako at nagpatuloy sa paglalakad na parang walang nangyari.

Pagdating sa tindahan, nakita siya ni Aling Nena. Nagningning ang mga mata ng ale, tumingin sa akin, tapos
tumingin sa kanya-

“Diyos ko, boyfriend mo ba ‘to?”

Tumango si Miguel:

“Magandang umaga po, Aling Nena. Ako po si Miguel.“

Bumulong sa akin si Aling Nena:

“Ang guwapo naman nito! Mas guwapo pa kaysa sa litratong pinakita mo!”

Pumasok si Miguel sa kusina para magluto ng mami.

Hindi na siya nagtanong, alam na niya kung nasaan ang lahat ng gamit.

“Pumunta ka na ba rito dati?”

“Hindi. Pinanood ko lang ‘yung mga video na pinadala mo, kaya saulado ko na.”

Kinilabutan ako.

Pagkatapos kumain, nagtanong siya:

“Saan ako matutulog?”

“Sa taas, may bakanteng kwarto … pero magulo.”

“Ako na ang maglilinis.”

Pagkalipas ng 20 minuto, ang kwarto ay kuminang sa linis.

Napanood ko na lang siya nang walang masabi.

3.

Hindi ko akalaing ang isang Battalion Commander ay magiging “stay-in” sa maliit kong mami house. Sa loob ng
tatlong araw, naging mitsa siya ng gulo sa puso ko at sa buong barangay.

Tuwing umaga, alas-kuwatro pa lang ay gising na siya. Habang natutulog pa ako, naririnig ko na ang tunog ng
pag-mop niya sa sahig. Pagbaba ko, ang mga mangkok ay nakasalansan nang parang mga bala sa magazine-
pantay-pantay, walang labis, walang kulang.

“Miguel, bakasyon mo ‘to, ‘di ba? Bakit ka nagtatrabaho?” tanong ko habang nagpupunas ng muta.

Tiningnan niya ako mula ulo hanggang paa. “Ang dumi ng formation ng mga itlog mo sa tray. Masakit sa mata.”

Isang gabi, habang nagliligpit kami, biglang may tatlong lalaking pumasok. Amoy alak at mukhang naghahanap
ng gulo.

“Miss, isa ngang mami! Bilisan mo, gutom na kami!” sigaw ng isa sabay hampas sa mesa.

Lalapit sana ako nang maramdaman ko ang isang malamig na presensya sa likod ko. Si Miguel, bitbit ang isang
basahan, dahan-dahang lumapit sa mesa nila.

“Huwag niyong hampasin ang mesa. Marami nang gasgas,” mahinahong sabi ni Miguel, pero ang boses niya ay
parang kulog na nagbabanta.

“At sino ka naman? Boyfriend ka nitong tinderang ‘to? Mukha kang goons!” hamon nung lalaki.

Hindi kumurap si Miguel. Sa isang iglap-sa bilis na hindi rumehistro sa mata ko-hinawakan niya ang braso
nung lalaki at pinilipit ito sa likod. Ang dalawa pang kasama ay susugod sana pero isang matalim na tingin lang
mula kay Miguel, napaatras sila.

“Lumabas kayo bago ko kayo gawing target practice,” bulong ni Miguel.

Kumaripas sila ng takbo. Ni hindi man lang humingal si Miguel. Humarap siya sa akin, inayos ang apron ko, at
sinabing, “Masyadong maluwag ang pagkakatali mo. Madaling mahila.”

4. (Ang Cao Trao – Ang Pagtaas ng Tensyon)
Ang rurok ng lahat ay nangyari sa ika-sampung araw.

Habang nagluluto ako ng batchoy, biglang dumating ang isang itim na SUV. Bumaba ang isang lalaking naka-suit
-si Colonel Santos, ang superior ni Miguel.

“Major Miguel, we have an emergency deployment. Zero-dark-thirty, kailangan mo nang bumalik sa kampo. May
intelligence report na may gumagalaw sa border,” seryosong sabi ng Colonel.

Tumigas ang anyo ni Miguel. Ang malambot na tingin na ibinibigay niya sa akin kanina ay biglang naging yelo.

“Copy, Sir. I’ll be ready in five,” sagot niya.

Tumakbo siya sa itaas para kunin ang rucksack niya. Pagbaba niya, suot na niya ang kanyang full combat uniform.
Ang dating “magsasaka” sa chat ay isa na ngayong ganap na mandirigma.

Humarap siya sa akin sa harap ng tindahan. Maraming tao ang nanonood-si Aling Nena, ang mga estudyante,
ang buong kanto.

“Tala,” tawag niya sa pangalan ko. Sa unang pagkakataon, nakita ko ang pag-aalangan sa kanyang mga mata.

“Babalik ka ba?” tanong ko. Pakiramdam ko ay maiiyak ako. Tatlong taon kaming nag-usap sa chat, pero sampung
araw lang sa personal, at ngayon ay aalis na siya para sa isang mapanganib na misyon.

Imbes na sumagot, hinila niya ako palapit. Sa harap ng lahat, naramdaman ko ang kanyang labi sa noo ko. Isang
halik na puno ng pangako.

“Hinintay kita ng tatlong taon habang tinitingnan ang malabong litrato mo sa repleksyon ng salamin. Hindi ako
papayag na matapos lang ʼto sa mami house,“ bulong niya.

Kinuha niya ang dog tag niya at isinuot sa leeg ko. “Itago mo ‘yan. Pagbalik ko, kukunin ko ‘yan kapalit ng
singsing.”

Sumakay siya sa SUV. Habang paalis ang sasakyan, lahat ng mga sundalong dumaan na naka-truck ay sumaludo
sa kanya-at sa akin.

“Mag-iingat ka, Major!” sigaw ni Aling Nena habang umiiyak.

Naiwan akong nakatayo sa tapat ng tindahan ko, hawak ang dog tag na may pangalan niya. Ang lalakeng akala
ko ay bulag dahil nagandahan kay Aling Nena, ay ang lalakeng nakakita sa tunay na ako bago ko pa man siya
makita.

At ngayon, ang tanging magagawa ko lang ay maghintay … habang pinapakuluan ang pinakamasarap na mami
para sa kanyang pagbabalik.

5.

Tatlong buwan ang lumipas. Walang paramdam, walang chat, at lalong walang signal mula sa bundok. Ang
tanging nagpapaalala sa akin na hindi panaginip ang lahat ay ang malamig na dog tag ni Miguel na laging
nakasabit sa leeg ko.

Naging matumal ang benta sa mami house. Hindi dahil sa walang customer, kundi dahil parang nawalan ako ng
gana. Tuwing gigising ako ng alas-kuwatro, umaasa akong makikita ko ang isang Battalion Commander na
naglalampaso ng sahig, pero tanging katahimikan lang ang sumasalubong sa akin.

Isang hapon, habang malakas ang ulan sa Baguio, may pumaradang truck ng militar sa harap. Kinabahan ako.
Tumakbo ako palabas, hindi inintindi ang ulan.

Pero hindi si Miguel ang bumaba. Si Colonel Santos uli, suot ang isang malungkot na anyo.

“Tala … may engkwentro sa border noong isang linggo,” panimula niya.

Tumigil ang mundo ko. Ang dog tag sa leeg ko ay tila naging kasing-bigat ng semento. “Nasaan siya?” halos
pabulong kong tanong.

“Nasa ospital siya sa Maynila. Kritikal. Pero bago siya mawalan ng malay, may iniabot siyang lukot na papel.
Pangalan mo ang nakasulat.”

6. (Ang Pagwawakas)
Dinala ako ng truck ng militar sa Maynila. Buong byahe akong nakatulala, hawak ang papel na ibinigay ng
Colonel. Pagbukas ko, hindi ito sulat. Litrato ito-ang litrato ni Aling Nena na ipinadala ko noon, pero sa likod
nito, may sulat-kamay si Miguel:

“Kahit sino pa ang nasa litrato, ang boses sa kabilang linya ang minahal ko. Hintayin mo ako, Tala.”

Pagdating ko sa ICU, nakita ko siyang puno ng benda, may mga tubong nakakabit, at maputla. Pero ang mahigpit
niyang pagkakahawak sa isang maliit na box sa gilid ng kama niya ang kumuha ng atensyon ko.

Lumapit ako at hinawakan ang kamay niya. “Miguel … nandito na ako. Ang pangit na tinderang nakilala mo sa
chat, nandito na.”

Dahan-dahang gumalaw ang mga daliri niya. Idinilat niya ang kanyang mga mata-matalim pa rin, pero puno ng
pagmamahal.

“Late ka yata … ng limang minuto,” mahina niyang biro.

Naiyak ako habang tumatawa. “Siraulo ka talaga.”

Dahan-dahan niyang kinuha ang maliit na box at binuksan ito. Isang simpleng singsing na may nakaukit na maliit
na angkla.

“Sabi ko sa ‘yo … kukunin ko ang dog tag ko kapalit nito,” sabi niya habang pilit na ngumingiti. “Tala, tapos na ang
misyon ko sa bundok. Gusto ko namang maglingkod sa ‘yo … habambuhay.”

Isinuot niya ang singsing sa daliri ko. Sa gitna ng amoy ng gamot at tunog ng hospital monitor, naramdaman ko
ang pinaka-tunay na koneksyon na hindi kayang ibigay ng kahit anong internet signal.

Epilogue

Isang taon ang lumipas.

Balik na kami sa Baguio. Hindi na lang mami ang tinitinda ko; may “Special Forces Fried Rice” na rin kami sa menu
(na si Miguel ang nag-imbento).

Retirado na siya sa serbisyo dahil sa tinamong sugat, pero Battalion Commander pa rin siya sa loob ng bahay
namin. Tuwing umaga, siya pa rin ang taga-linis ng sahig at taga-ayos ng mga itlog sa tray.

Minsan, nakita niya akong tinitingnan ang lumang litrato ni Aling Nena sa phone ko.

“Alam mo, Miguel, hanggang ngayon hindi ko alam kung bakit mo sinabing mas maganda ako noong dati,”
pangungutya ko.

Niyakap niya ako mula sa likod at bumulong, “Kasi noong akala ko si Aling Nena ka, minahal kita nang walang
kondisyon. Pero ngayong asawa na kita, narealize ko na mas maganda ka pala … kasi ikaw ay totoo.”

Ngumiti ako at isinandal ang ulo sa balikat niya. Mula sa pangingisda sa forum hanggang sa habambuhay na
pagsasama-sino bang mag-aakalang ang isang “magsasaka sa bundok” at isang “tindera ng mami” ang
magiging bida sa sarili nilang kuwento?